سبد خرید خالی است
نحوه صدور گواهی انحصار وراثت در قانون جدید را با ما در این مقاله دنبال کنید.
نحوه صدور گواهی انحصار وراثت در قانون جدید به چه صورت است؟
صدور گواهی انحصار وراثت مواره جزو اصلی ترین درخواست ها بعد از فوت اشخاص میباشد. تعیین دقیق وراث شخص فوتی مزایای مهمی همچون تعیین دقیق تعداد ورثه برای تقسیم ارث، ادامه دعاوی در حال رسیدگی شخص فوتی در محاکم، اجرای مفاد وصیت نامه و غیره را دارد. این خود حاکی از اهمیت مبحث انحصار وراثت میباشد.
انحصار وراثت در قانون جدید و قدیم
در قانون قدیم انحصار ورثه به درخواست افراد صورت میپذیرفت. تا زمانیکه این درخواست انجام نمیشد،گواهی انحصار وراثتی صادر نمیگردید. مطابق ماده 360 قانون امور حسبی، در صورتی که وراث متوفی یا سایر اشخاص ذینفع بخواهند تصدیق انحصار وراثت تحصیل کنند درخواستنامه کتبی را ارائه میدهند. این درخواست شامل نام، مشخصات متقاضی و متوفی و ورثه، اقامتگاه آنها میباشد.
ماده قانونی 361 قانون حسبی
طبق این ماده قانونی دادگاه صالح به رسیدگی، درخواست متقاضی را یک نوبت در روزنامههای کثیرالانتشار یا محلی آگهی مینمود. بنابراین برای صدور گواهی حصر وراثت نیازمند موارد متعددی هم چون در خواست کتبی وراث یا ذی نفع و آگهی می بود. این امر خود موجب اطاله زمان در صدور این گواهی میشد.
قانون جدید در خصوص نحوه صدور گواهی انحصار وراثت:
طبق قانون جدید، اداره ثبت احوال به عنوان نهادی که متولی ثبت وقایع چهارگانه حیاتی (تولد، ازدواج، طلاق و فوت) است. بنا بر همین دلیل، پایگاه دادههای دقیق و جامعی از اطلاعات هویتی شهروندان دارد. لذا این ارگان میتواند در مواردی که پرونده فاقد پیچیدگی یا اختلاف میان وارثان باشد، نسبت به صدور گواهی حصر وراثت اقدام کند. این تغییر قانونی با هدف کاهش بار کاری دادگستری، تسریع در روند رسیدگی و کاهش هزینههای مرتبط بر صدور گواهی صورت گرفت. این امر تحولی مهم در نظام حقوقی کشور محسوب میشود.
طبق قانون جدید چگونه باید عمل گرد.
مطابق با این قانون، افراد میتوانند با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی یا ادارات ثبت احوال، درخواست خود مبنی بر صدور گواهی حصر وراثت را ارائه دهند. سپس طی مراحل قانونی لازم، این گواهی را دریافت کنند. اهمیت گواهی حصر وراثت از آن جهت است که بدون وجود این سند رسمی، امکان انتقال و تقسیم اموال متوفی میان وارثان به صورت قانونی وجود ندارد.
ارائه خدمات پس از فوت با گواهی حصر وراثت
بانکها، دفاتر اسناد رسمی، ادارات ثبت و سایر نهادهای مرتبط با امور مالی و ملکی، ملزم به مشاهده گواهی حصر وراثت برای انجام هرگونه اقدام مربوط به انتقال داراییهای متوفی هستند. همچنین، این گواهی در مواردی که اختلافی میان وارثان بر سر تقسیم ارث وجود داشته باشد، مبنای تعیین سهم هر یک از وارثان قرار میگیرد و نقش تعیینکنندهای در حل و فصل اختلافات حقوقی دارد.
مراجعه به دادگاه در موارد پیچیده برای صدور گواهی انحصار وراثت
قانون جدید گواهی انحصار وراثت، تمامی موارد صدور گواهی را شامل نمیشود. در مواردی که پیچیدگیهای خاصی وجود دارد، همچنان مراجعه به دادگاه خانواده ضروری است. این موارد مصادیق متعددی را دارد. برای روشن تر شدن موضوع در ادامه مثالی که افراد و ورثه به دادگاه باید مراجعه کنند، بیان خواهد شد. پس با توجه به موضوع گواهی در دادگاه یا ثبت احوال صادر خواهد گردید.
مثال جهت مراجعه حضوری به دادگاه حصر وراثت
در مواردی که اختلافی میان وارثان وجود دارد، ادعای وجود وصیتنامه مطرح است، متوفی یا وارثان از اتباع خارجی هستند، ترکه شامل اموال غیرمنقول در خارج از کشور است یا وارثی محجور بدون قیم یا ولی وجود دارد، رسیدگی همچنان در صلاحیت دادگاه خانواده خواهد بود. این تفکیک صلاحیت، با هدف حفظ حقوق تمامی ذینفعان و اطمینان از صحت صدور گواهی صورت گرفت.
مزایای قابل توجه قانون جدید
یکی از مزایای قابل توجه قانون جدید، کاهش زمان صدور گواهی حصر وراثت است. در روش سنتی و از طریق دادگاه، این فرآیند معمولاً بین یک تا سه ماه به طول میانجامید. در روش جدید و از طریق اداره ثبت احوال، در موارد ساده و بدون اختلاف، این زمان کمتر از یک ماه خواهد شد. این کاهش زمان، علاوه بر تسریع در روند تقسیم ارث و انتقال اموال متوفی، از بلاتکلیفی وارثان و سردرگمی آنها نیز جلوگیری میکند.
با این وجود در موارد ذیل همچنان دادگاه مراحل گواهی حصر وراثت را صورت میدهد:
- موارد خاص و استثنائات
- وجود اختلاف میان وراث
- ادعای وجود وصیتنامه
- وجود وراث خارجی یا ایرانیان مقیم خارج از کشور
- ترکه متوفی شامل اموال غیرمنقول در خارج از کشور
- وجود وراث محجور بدون قیم یا ولی
مهمترین تغییرات آییننامه انحصار وراثت ۱۴۰۴
1- صدور خودکار گواهی انحصار وراثت از سال ۱۴۰۴
سازمان ثبت احوال موظف است پس از ثبت واقعه فوت، گواهی انحصار وراثت را بهصورت خودکار و بدون نیاز به درخواست وراث صادر کند. این گواهی ظرف ۲۰ روز پس از ثبت فوت آماده و به وراث ابلاغ خواهد شد.
2- امکان اعتراض به گواهی
در صورتی که وراث یا افراد ذینفع به گواهی صادر شده اعتراض داشته باشند، میتوانند ظرف ۱۰ روز پس از ابلاغ، درخواست بررسی مجدد را در هیأت حل اختلاف ثبت احوال ثبت کنند. در صورت عدم رضایت از رأی این هیأت، امکان اعتراض در دادگاه صالح ظرف ۲۰ روز وجود دارد.
3-حذف فرآیندهای طولانی و بروکراسی اداری
پیش از این، وراث باید مدارکی مانند گواهی فوت، شناسنامه متوفی و استشهادیه محضری را ارائه میدادند. با اجرای آییننامه جدید، این مراحل حذف شده و تمامی اطلاعات از طریق سیستم ثبت احوال بررسی و گواهی صادر میشود.
نکته مهم:
رئیس سازمان ثبت احوال با اشاره به الزامات قانونی این طرح گفت: « بر اساس بند (ث) ماده (۱۱۳) قانون برنامه پنجساله هفتم توسعه، این طرح باید از ۳ مرداد ۱۴۰۴ اجرایی میشد و اکنون مطابق با آن، گواهی انحصار وراثت توسط ثبت احوال و با همکاری قوه قضاییه صادر میشود.» کارگر در ادامه توضیح داد که برای متقاضیانی که تا پیش از ۳ مرداد ۱۴۰۴ نسبت به دریافت انحصار وراثت اقدامی نکردهاند، امکان ثبت درخواست از طریق سامانه سهیم به نشانی sahim.sabteahval.ir فراهم شده است.
نتیجه گیری
با اعلام سازمان ثبت احوال، از این پس، گواهی انحصار وراثت بهصورت الکترونیکی و بدون نیاز به مراجعه حضوری یا درخواست مستقیم وراث صادر میشود. بر اساس این طرح، صدور گواهی انحصار وراثت ۲۰ روز پس از ثبت رسمی فوت متوفی بهصورت خودکار آغاز و از طریق سامانه verasat.ncr.ir به اطلاع وراث و ذینفعان خواهید رسید. این طرح در راستای هوشمندسازی خدمات دولتی انجام شده و در این اینفوگرافیک، فرآیند صدور و مزایای آن بررسی شده است.
دیدگاهها