مراحل انحصار-وراثت

مراحل انحصار وراثت چگونه است؟ مراحل انحصار ورثه و زمان آن به چه صورت است؟ در این مقاله درباره این موضوع مطالعه خواهید نمود.

انحصار وراثت چیست و چه موقعی نیاز به انجام انحصار ورثه است؟

افراد تا زمانیکه در قید حیات هستند میتوانند همه نوع تصرفی در اموال خود نمایند. هر فرد میتواند اموال را به هر شکل ممکن بین هر اشخاصی که مایل هستند، تقسیم نمایند. اما این موضوع پس از فوت به شکل دیگری نمایان میشود. به موجب ماده۸۶۷- ارث بموت حقیقی یا بموت فرضی مورث تحقق پیدا میکند. پس مفهوم ارث لزوما زمانی تحقق پیدا میکند که شخص دیگر در قید حیات نباشد.

انحصار ورثه پس از مرگ

بلافاصله پس از فوت شخص،اموال او جزو ترکه محسوب میشودو شخصیت حقوقی مستقلی پیدا میکنند. در این حالت به موجب ماده۸۶۸- مالکیت ورثه نسبت به ترکه متوفی مستقر نمی شود، مگر پس از اداء حقوق و دیونی که بترکه میت تعلق گرفته است. پس تازمانیکه بدهی و دیون متوفی به طور کامل پرداخت نشود،وراث حق دخل وتصرفی در اموال را ندارد. پس از ادا دیون، وراث میتوانند اقدامات لازم جهت تصاحب سهم الارث خویش را انجام دهند.

اولین قدم از مراحل انحصار ورثه

اولین اقدام بعد از فوت در این راستا انحصار ورثه است. به این معنا که وراث متوفی به طور کامل مشخص شده تا بتوان سهم الارث هریک را تعیین نمود.

نحوه صدور گواهی انحصار وراثت

مواد قانون مدنی در خصوص انحصار وراثت

اصول و چارچوب انحصار وراثت و نحوه تقسیم اموال در مواد قانونی ۸۶۱ تا ۹۴۹ مدنی ایران مشخص گردیده است. این مواد به شرح ورثه، دسته‌بندی طبقات ارث، سهم هر یک از ورثه و ترتیب تقسیم ارث میان آنها می‌پردازد.

طبق این قانون، ورثه به سه طبقه تقسیم می‌شوند:

اول: شامل والدین، فرزندان و نوادگان،

دوم: شامل اجداد، برادران و خواهران و فرزندان آنان،

سوم: شامل عموها، عمه‌ها، دایی‌ها، خاله‌ها و فرزندان آنان.

طبق قانون هر طبقه از وراث زمانی حق ارث بردن دارند که هیچ‌یک از افراد طبقه قبل وجود نداشته باشند. و یا همه افراد آن طبقه فوت کرده باشند.

مواد قانون امور حسبی در خصوص انحصار وراثت

این قانون به جنبه‌های اجرایی مدیریت ترکه، اجرای وصیت‌نامه و مراحل قضایی مرتبط با انحصار وراثت می‌پردازد. مواد ۲۹۲ تا ۳۳۷ قانون امور حسبی به طور خاص به انحصار ورثه اختصاص دارد. در قانون نحوه درخواست صدور گواهی انحصار وراثت، وظایف دادگاه‌ها و مسئولیت‌های اجرایی تشریح گردیده است.

مدارک لازم برای انحصار وراثت در حقوق ایران

– استشهادیه محضری: در دفتر اسناد رسمی باید دو شاهد که همه‌ی وراث را می‌شناسند حضور داشته باشند. آنها باید استشهادیه انحصار ورثه را امضا کنند. این کار برای این است که شاهدان با دادن امضا و گواهی، ورثه شخص فوت شده را به صورت رسمی و قانونی تائید کنند. بعد از آن دفتردار شهادت نامه‌ای تنظیم میکند که برای انجام انحصار وراثت در دادگاه صلح نیاز است.

– شناسنامه متوفی؛

– عقدنامه یا رونوشت؛

– شناسنامه وراث؛

– وصیت نامه رسمی شخص فوت شده در صورت وجود؛

– گواهی تسلیم اطهارنامه مالیاتی (برای متوفیان قبل از سال ۹۵ که تاکنون در این خصوص اقدامی نکرده اند).

پرداخت مالیات بر ارث

یکی از وظایف وراث، پرداخت مالیات بر ارث است. برای آغاز این فرآیند، یکی از ورثه باید اقدام به ثبت اظهارنامه الکترونیکی نماید. با این حال، اگر متوفی قبل از سال ۱۳۹۵ فوت کرده باشد و ورثه تاکنون مراحل انحصار وراثت را انجام نداده باشند، موظفند که پیش از ارائه دادخواست یا در جریان مراحل انحصار ورثه در دادگاه، اظهارنامه مالیات بر ارث را ثبت کنند. 

انحصاروراث-املاک
مالیات بر ارث

.پس از اقدام جهت پرداخت مالیات بر ارث ، گواهی‌ای از اداره مالیات مبنی بر ثبت اظهارنامه مالیات بر ارث دریافت می‌شود. این گواهی به “گواهی تسلیم اظهارنامه مالیات بر ارث” معروف است. وراث افرادی که پس از سال ۱۳۹۵ فوت کرده‌اند، می‌توانند اظهارنامه مالیاتی را پس از اتمام مراحل انحصار وراثت ثبت کنند.

فرایند انحصار وراثت در حقوق ایران

انحصار وراثت با توجه به میزان اموال باقی‌مانده از متوفی به دو دسته انحصار وراثت محدود و نامحدود تقسیم می‌شود. در صورتی که دارایی‌های به جا مانده از متوفی کمتر از پنجاه میلیون تومان باشد، انحصار وراثت به صورت محدود انجام می‌شود. اما اگر ارزش دارایی‌ها بیش از پنجاه میلیون تومان باشد، فرآیند انحصار ورثه به صورت نامحدود صورت می‌پذیرد.

انحصار-ورثه
به طور کلی مراحل انحصار وراثت به شرح زیر می باشد:

 دریافت نمودن گواهی وفات و تکمیل مدارک:

اولین مرحله ای که باید طی شود برای دریافت نمودن گواهی انحصار وراثت، صدور گواهی وفات است که توسط ثبت احوال انجام می شود. طبق قانون ارث در ایران بعد از وفات شخص متوفی، دلیل وفات و تاریخ وفات او در سیستم الکترونیکی اداره ثبت احوال کشور ثبت می گردد. سپس شناسنامه فرد متوفی، باطل و گواهی وفات صادر می شود. بعد از این مرحله گواهی به یکی از وراث یا وکیل او تحویل میگردد. این روند که بیان کردیم یکی از مدارک لازم جهت درخواست انحصار وراثت میباشد.

نکته مهم در انحصار وراثت

طبق ماده 22 قانون ثبت احوال:

فوت هر شخص اعم از ایرانی یا غیر ایرانی و طفلی که مرده به دنیا بیاید یا بلافاصله پس از ولادت بمیرد باید به مامور یا نماینده ثبت احوال اعلام شود. وفات ایرانیان در خارج از کشور به ماموران کنسولی محل اقامت یا به نزدیکترین ماموران کنسولی ایران یا به سازمان ثبت احوال کشور اعلام میشود. گواهی وفات را نوعاً به یکی از اعضای خانواده، یا مالک مکانی که متوفی در آن وفات یافته، و یا ماموران انتظامی محل و یا کارکنان آن قبرستانی که قرار است در زمین آن دفن شود تحویل داده میشود.

مراحل انحصار-وراثت
 دادخواست انحصار وراثت در دفتر خدمات قضایی:

پس از اینکه تعداد ذی نفعان معین گردید، ورثه فرد متوفی، باید دادخواست خود را در دفتر خدمات الکترونیک قضایی ثبت نمایند.

البته لازم به ذکر است طبق قوانین جدید در صورت فراهم شدن زیر ساخت های لازم،پس از فوت فرد اداره ثبت احوال مکلف است که طرف مدت معینی به صورت خودکار اقدام به صدور گواهی انحصار وراثت نماید.

صدور این گواهی نیاز به درخواست فردی نداشته و پس از صدور نیز قابل اعتراض است.

دسته‌ها: ارث , انحصار وراثت