سبد خرید خالی است
وصیت نامه چیست و جایگاه قانونی آن چگونه است؟ در این مقاله شما را با این موضوع آشنا خواهیم کرد.
وصیت چیست؟ نحوه اعمال و جایگاه قانونی وصیت نامه چگونه است؟
وصیت در اصطلاح علم اخلاق به معنی پند و موعظه و سفارش کردن بر دیگری به جهت فرمان بردن و عمل نمودن است. در اصطلاح فقه به معنی این است که انسان، تملیک و واگذاری عین مال یا منفعت آن را بعد از وفات خودش به شخص دیگر یا عموم مردم سفارش کند. این عمل به طوریست که تصرف در اموال فرد بعد از مرگش برای دیگران مباح باشد. در اصطلاح عامیانه وصیت نامه عملی است که فرد متوفی قبل از مرگ خود در راستای تعیین تکلیف در خصوص اموال خود برای وراث انجام میدهد.
دسته بندی وصایا در قانون ایران
در قانون امور حسبی در خصوص چگونگی تنظیم یک وصیت نامه معتبر، قانونگذار چهار نوع را ذکر کرده است. این چهار دسته شامل موارد زیر است.
1. خودنوشت.
2. رسمی.
3. سری .
4. اضطراری و فورس ماژور.
وصیت نامه خودنوشت:
ساده ترین نوع وصیت نامه، دست نویس یا به اصطلاح عرف جامعه خودنوشت می باشد. در این نوع شخص وصیت کننده می تواند آن را به تنهایی تنظیم کند. در ماده ۲۷۸ قانون امور حسبی قانونگذار اینگونه بیان می کند: وصیت نامه خودنوشت در صورتی معتبر است که تمام آن به خط موصی نوشته شده و دارای تاریخ، روز، ماه و سال به امضای او رسیده باشد. متاسفانه یکی از معایب این نوع از وصایا این است که امکان جعل شدن بسیار زیاد را دارند.
نکته مهم در وصایای خودنوشت
1- اگر فردی بی سواد باشد یا به سبب فقدان بینایی، توانایی نوشتن نداشته باشد نمی تواند این توصیه نامه را تنظیم کند. حتی نمی تواند در نگارش این نوع به شخص دیگری وکالت بدهد تا آن را تنظیم شود. 2- اگر در ظرف سه ماه از صدور گواهی حصر وراثت، وصیت نامه خودنوشت تحویل دادگاه آخرین محل اقامت موصی نشود این نوع توصیه بی اعتبار تلقی خواهد شد. این مسله از ماده294 قانون امور حسبی می تواند تفسیر شود.
وصیت نامه رسمی:
به صراحت می توان گفت که بهترین نوع وصایا در جامعه ما وصیت نامه رسمی می باشد. چرا که امکان جعل آن ها وجود ندارد. این نوع از وصایا همانطور که از اسمش مشخص است مطابق سایر اسناد رسمی در دفاتر اسناد رسمی به ثبت میرسد. به همین جهت از درجه اعتبار بالایی برخوردار است.
تعریف اسناد رسمی
اسناد رسمی، اسنادی می باشد که در اداره ثبت اسناد و املاک یا دفاتر اسناد رسمی و یا به وسیله مامورین رسمی تنظیم شده باشد. همین مسله باعث اعتبار این نوع اسناد است. وصیت نامه رسمی، سندی رسمی و لازم الاجرا در مورد اموال منقول و یا اموال غیر منقول می باشد. در این بدون نیاز به حکم دادگاه می توان آنرا اجرا کرد.
وصیت نامه سری:
این نوع از وصایا تلفیقی از وصیت خودنوشت و رسمی می باشد. این مورد دارای تشریفات اداری زیادی است. و در ماده ۲۷۹ قانون امور حسبی قانونگذار به صراحت بیان می کند: وصایای سری ممکن است به خط موصی یا به خط دیگری باشد. ولی در هرصورت باید به امضای موصی برسد. به ترتیبی که برای امانت اسناد در قانون ثبت اسناد مقرر گردیده است، در اداره ثبت اقامتگاه موصی یا محل دیگری که در آیین نامه وزرات دادگستری معین گردیده است، امانت گذارده می شود. نکته مهم در خصوص وصیت نامه سری این است که اگر فردی سواد نداشته باشد نمی تواند از این نوع استفاده کند.
نکات مهم در وصایای سری:
وصایای سری نزد اداره ثبت اسناد به امانت گذاشته می شود. به همین علت امکان گم شدن یا جعل در آن وجود ندارد. البته که این نوع از وصیت نامه چون تشریفات خاصی دارد مردم زیاد از آن استقبال نمیکنند. اکثر افراد از وصیت نامه خودنوشت استفاده می کنند.
نکته دوم در مورد وصایای سری:
در ماده 281 قانون امور حسبی قانونگذار می گوید: کسی که نمیتواند حرف بزند اگر بخواهد وصیت نامه سری تنظیم کند، باید تمام آن را به خط خود نوشته و امضاء نماید. این امر باید در حضور مسئول دفتر رسمی انجام پذیرد. همچنین روی آن بنویسد که این برگ، وصیت نامه او است. در اینصورت مسئول دفتر باید روی پاکت یا لفافی که برگه در آن است می نویسد که عبارت مزبور را موصی در حضور او نوشته است.
وصایای اضطراری یا فورس ماژور:
گاهی پیش می آید که در شرایط خاص یک فرد نتواند به روش های بالا برای خود وصیت نامه تنظیم کند. در این صورت فرد می تواند به نحو دیگری وصیت نامه تنظیم کند. در قانون امور حسبی برای این امر به چهار دسته وصیت نامه اشاره شده است.
انواع وصیت اضطراری:
- نظامی.
- وصیت در موارد خطر مرگ فوری.
- به هنگام شیوع امراض ساری.
- وصیت در هنگام مسافرت در دریا
نکات مهم در خصوص جایگاه قانونی وصیت نامه :
نکته اول: افراد صرفا میتوانند در خصوص یک سوم از اموال خود وصیت کنند. بیشتر از یک سوم را قانونگذار مطابق قواعد مدنی تقسیم خواهد کرد. به عنوان مثال اگر شخصی قبل از فوت کلیه اموال خود را در قالب وصیت نامه به یکی از فرزندان خود وصیت کرده باشد و سپس فوت نماید، صرفا تا یک سوم از این اموال به شخص منتقل میشود. ما بقی آن مطابق قوانین ارث بین وراث تقسیم خواهد شد.
نکته دوم در خصوص وصیت:
اگر متوفی در زمان حیات خود اموالی را ولو کلیه آن را به یکی از وراث در قالب یکی از عقود مانند هبه یا صلح یا بیع منتقل کند و بحث وصیت در آن منتفی باشد، این عمل کاملا صحیح میباشد. در این مورد هیچ ایراد قانونی بر آن بار نیست.
نحوه انتقال مال از متوفی به وراث
پس از فوت متوفی،ورثه میتوانند با تقاضای صدور گواهی انحصار وراثت،تمامی وراث متوفی را شناسایی کنند. بعد از آن در صورت عدم تراضی در تقسیم اموال، هریک جداگانه دعوای مهروموم ترکه و تقسیم ترکه مطرح کنند. سپس سهم الارث خودرا مطالبه کنند. البته باید این موضوع را نیز مد نظر قرار داد که مالیات بر ارث نیز باید تا قبل از انتقال به طور کامل پرداخت شود. تا زمانیکه این پرداخت صورت نگیرد، انتقال اموال متوفی به وراث میسر نخواهد بود.
دیدگاهها