سبد خرید خالی است
در این مقاله سعی داریم شما را با انواع چک، قوانین چک و کاربردهای آشنا کنیم:
چک چیست ؟ انواع چک و کاربرد و قوانین آن را بشناسید.
در دنیای امروز، چک به عنوان یکی از مهمترین ابزارهای مالی، نقش کلیدی در معاملات اقتصادی، حقوقی و تجاری ایفا میکند. آشنایی با انواع چک بانکی و قوانین چک نه تنها برای کسبوکارها، بلکه برای عموم مردم، وکلا و فعالان حوزه حقوقی امری ضروری است. در این مقاله، شما را با انواع مختلف چک بانکی، ویژگیها، مزایا، معایب و کاربردهای هر یک آشنا خواهیم کرد.
چک بانکی چیست و شناخت انواع قوانین چک چه کمکی به ما میکند؟
چک، یک سند تجاری است که صادرکننده آن (دارنده حساب بانکی) به بانک دستور میدهد تا مبلغ مشخصی را از حساب خود به گیرنده یا دارنده چک پرداخت کند. چکها میتوانند اشکال و انواع مختلفی داشته باشند که هریک برای موقعیت خاصی کاربرد دارد.
۱. چک حامل (Bearer Check):
چکی است که در آن نام گیرنده نوشته نشده یا به صورت «به حامل» صادر شده است؛ هر فردی که آن را در دست داشته باشد، میتواند وجه آن را نقد کند. لازم بذکر است که طبق قانون جدید صدور چک در وجه حامل ممنوع بوده و باید حتما در سامانه صیاد بنام شخص مشخصی ثبت شود. مزیت آن سرعت در انتقال بدون نیاز به پشتنویسی و عیب آن امنیت پایین است. در صورت مفقودی ممکن است هر کسی آن را نقد کند.
۲. چک در وجه شخص معین (Order Check):
چکی است که صرفاً به نام فرد یا شرکت خاصی صادر شده و برای انتقال آن نیاز به پشتنویسی دارد. مزیت آن امنیت بیشتر به نسبت چک حامل است و عیب آن فرآیند نقد کردن پیچیده تری دارد.
۳. چک خطکشیده یا چک پشتخطدار (Crossed Check):
چکی است که با دو خط مورب در گوشه بالا مشخص میشود؛ این چک صرفاً باید در حساب بانکی فرد واریز شود و قابل نقد کردن مستقیم نیست. کاربرد آن در معاملات بزرگ و زمانی که امنیت مالی اهمیت دارد میباشد.
۴. چک عادی (Open or Uncrossed Check):
چکی است که فاقد خط مورب است و میتوان آن را نقد کرد یا به حساب بانکی منتقل نمود. نکته مهم چک در ایران اینست که: اکثر چکها به صورت عادی صادر میشوند و در صورت نیاز به امنیت بیشتر باید پشتخط دار شوند.
۵. چک تاریخدار یا چک مؤجل (Post-dated Check):
از انواع چک هایی است که تاریخ مندرج در آن مربوط به آینده است و بانک تنها پس از فرا رسیدن آن تاریخ، موظف به پرداخت آن است. کاربرد این نوع در اقساط، خریدهای مدتدار، قراردادهای اجاره و … است.
۶. چک تضمینی یا چک بانکی (Banker’s Cheque / Cashier’s Cheque):
از دیگر انواع چک است که توسط بانک و به نام شخص یا شرکت مشخصی صادر میشود و وجه آن به صورت قطعی از سوی بانک پرداخت میگردد. مزایت آن عدم برگشت و مناسب برای معاملات کلان است.
۷. چک مسافرتی (Traveler’s Cheque):
نوعی دیگر از انواع چک پیشپرداخت شده است که معمولاً در سفرهای بینالمللی مورد استفاده قرار میگیرد. در صورت مفقودی، قابل جایگزینی است.نکته مهم اینست که امروزه با ظهور کارتهای اعتباری و ارزی، کاربرد این نوع چک بسیار کاهش یافته است.
۸. چک تضمینشده (Certified Check):
چکی است که توسط بانک مهر و امضا شده و تضمین میشود که وجه آن در حساب صادرکننده محفوظ است. تفاوت آن با انواع چک تضمینی اینست که: در چک تضمینشده، حساب متعلق به فرد است ولی بانک پرداخت آن را ضمانت میکند؛ در چک تضمینی، بانک مستقیماً صادرکننده است.
۹. چک رمزدار
چکی است که صرفاً توسط شخص مشخصشده در چک و با رمز بانکی قابل نقد شدن است. معمولاً برای نقلوانتقال مبالغ سنگین میان بانکها یا شعب مختلف استفاده میشود.
۱۰. چک بین بانکی یا چک رمزدار بانکی
چکی است که توسط یک بانک و برای بانک دیگر صادر میشود و به دلیل رمز امنیتی خاص، سطح امنیت بالایی دارد. این نوع چک بیشتر در معاملات رسمی، شرکتها یا نقلوانتقالهای بینبانکی استفاده میشود.
۱۱. چک الکترونیکی (E-check):
نسخهای دیجیتال از انواع چک سنتی است که در بستر اینترنت و بانکداری الکترونیک صادر و دریافت میشود. از مزایای آن میتوان به سرعت بالا بدون نیاز به مراجعه حضوری و امنیت مناسب در صورت رمزنگاری صحیح اشاره کرد.
۱۲. چک سفیدامضا:
چکی است که بدون درج مبلغ یا تاریخ، صرفاً امضا شده و در اختیار طرف مقابل قرار میگیرد. نکته مهم حقوقی قانون چک در این نوع چک اینست که میتواند به ابزاری خطرناک برای سوءاستفاده تبدیل شود و بهتر است حتیالامکان استفاده نشود.
۱۳. چک سلف یا خودپرداخت (Self Cheque):
چکی است که شخص به نام خود صادر کرده و هدف آن برداشت وجه نقد از حساب شخصی است. کاربرد این نوع چک بیشتر برای مقاصد نقدی یا برداشت از حساب جاری شخصی مورد استفاده قرار میگیرد
مقایسه سریع انواع چک و قوانین چک
نوع چک | امنیت | قابلیت انتقال | قابلیت نقد شدن مستقیم | مناسب برای |
چک حامل | پایین | بالا | دارد | پرداخت فوری |
چک در وجه شخص | متوسط | با پشت نویسی | دارد | معاملات شخصی |
چک خط کشیده | بالا | ندلرد | ندارد : باید واریز شود | معاملات کلان |
چک موجل | متوسط | دارد | بعد از تاریخ مشخص | اقساط و تعهدات |
چک بانکی | بسیار بالا | محدود | دارد | قرارداد های رسمی |
چک الکترونیکی | بالا | وابسته به پلتفرم | دارد | پرداخت آنلاین |
چک سفید امضا | بسیار پایین | دارد | دارد | اکیدا ممنوع |
نکات حقوقی مهم درباره قوانین چک
طبق قانون چک جدید بانک مرکزی، بانکها موظفاند در زمان صدور چک، موجودی حساب و سابقه اعتباری صادرکننده را بررسی کنند. چکهایی که در سامانه صیاد ثبت نشدهاند، فاقد اعتبار قضایی هستند. برگشت خوردن چک میتواند منجر به صدور اجرائیه قضایی یا محرومیت بانکی شود. برای وصول وجه چک میتوان از دادگاه یا اجرای ثبت کمک گرفت.
تفاوت چک با سفته، برات و دیگر اسناد تجاری چیست؟
سفته و چک تفاوتهای زیادی دارند اما مهمترین تفاوت این دو سند در میزان قانونی بودن آنها است. چک از اسناد معتبر و قانونی است و بیشترین حمایت قانونی را نیز شامل میشود. اما سفته یک سندغیرتجاری است و شامل حمایتهای قانونی نمیشود.
سوالات متداول در مورد چک :
چند دسته از چک وجود دارد؟
چک صادر شده توسط بانک یا توسط اشخاص
آیا چک بانکی قابلیت انتقال دارد؟
بله؛ چک بانکی قابل انتقال است و شما میتوانید بهعنوان صاحب چک، آن را به شخص دیگری منتقل کنید. فقط باید توجه داشته باشید برای این کار میبایست صاحب چک پشت آن را امضا کند.
.در چه مواردی چک نیاز به پشتنویسی دارد؟
اگر قصد انتقال چک را دارید و یا خطخوردگی در چک ایجاد شده است، باید اطلاعات درست را پشتنویسی کنید؛ بهعلاوه اگر موردی را در چک از سایر موارد پررنگتر نوشتید نیز باید پشتنویسی انجام دهید. اگر قرار است برای دریافت وام و یا سایر موارد چک ارائه دهید و چک شما پشتنویسی شده است، حتما باید در آن قسمت دو امضا بزنید
جمع بندی و مطالب کلی قوانین چک
چکها با توجه به نوع، ساختار و کاربردشان در نظام حقوقی و اقتصادی کشور اهمیت ویژهای دارند. شناخت انواع چک بانکی میتواند از بروز مشکلات حقوقی، مالی و معاملاتی جلوگیری کند و موجب افزایش امنیت و اطمینان در معاملات شود.
دستهها:
چک و سفته
دیدگاهها